Krótki artykuł prezentujący różne dystrybucje Linuksa mieszczące się na małych płytach CD lub napędach pendrive. Pojemność wydań Linuksa waha się od kilkunastu do kilkuset MB. Wszystkie te wersje można bezproblemowo zapisać na jednym krążku CD-R (700MB), a niektóre nawet na krążkach 8cm o pojemności 230 MB. Coraz częściej pojawiają się dystrybucje mieszczące się na małych pendrivach.

Troszkę o “Gwizdkach”

Ostatnio bardzo modne i dość często używane stają się inne rodzaje nośników pamięci masowej. Są to Flash dyski nazywane pendrivami, niewielkie elektroniczne urządzenia podpinane do portu USB lub do specjalnych gniazd w cyfrowych aparatach fotograficznych, czasem drukarkach czy też do zewnętrznych czytników kart pamięci. W handlu tego typu nośniki pamięci występują pod rożnymi nazwami:

  • Flash disk
  • PEN drive
  • Flash drive
  • USB key
  • Keydrive
  • Keychaindrive

Pojemność takiego urządzenia waha się obecnie od 128 MB aż czasami do 8 GB. Z biegiem czasu Flash Dyski tanieją a ich pojemności gwałtownie rosną. Pamięci tego typu są wygodne w przenoszeniu oraz używaniu. Są bardzo lekkie i małe. Niektóre z nich przyjmują postać długopisu, zegarka na rękę, zapalniczki lub zwykłej opaski. Do korzystania z pendriva wystarczy nam jeden wolny port USB. Nie potrzeba żadnego dodatkowego oprogramowania czy sterowników.

W Linuksie pamięci masowe typu USB pracują jako urządzenia SCSI (systemowo oznaczane np: /dev/sda1, /dev/sdb1). Najczęściej napędy te są już sformatowane i posiadają partycję typu FAT16 lub FAT32. Coraz częściej można spotkać napędy, które wykorzystują własne systemy plików i specjalne aplikacje dzięki którym można wykonywać operacje plikowe na tych napędach. W takim wypadku będziemy musieli skonwertować system plików naszego urządzenia na jakiś system typu FAT.

Możemy też sami utworzyć partycję na napędzie wydając polecenie:

cfdisk /dev/sda

Tworzymy w ten sposób partycję FAT32 i zaznaczamy ją jako bootowalną. Poniższym poleceniem utworzymy system plików na nowej partycji:

mkfs.msdos /dev/sda1

Aby mieć dostęp do pendriva musimy go zamontować ręcznie (o ile nie zrobił tego system automatycznie). Najpierw jako root utworzymy punkt montowania nowego napędu:

mkdir -m 666 /mnt/pendrive

a następnie montujemy urządzenie poleceniem:

mount /dev/sda1 /mnt/pendrive

Po zamontowaniu pamięci mamy do niej pełen dostęp jak do dysku twardego. Możemy zapisywać i odczytywać dane. Teraz możemy przystąpić do zainstalowania na naszym pendrive systemu operacyjnego.

Wybieramy system operacyjny

Pisząc ten artykuł korzystałem z dwóch systemów. Pierwszym z nich był Damn Small Linux, a drugim SLAX.

Damn Small Linux – dystrybucja Linuksa typu LiveCD (uruchamialna bezpośrednio z płyty, nie wymagająca instalacji) oparta na systemie dystrybucji Knoppix. Dystrybucja ta zajmuje niecałe 50 MB. Jest zoptymalizowana pod platformę i386. Menedżerem okien w tej dystrybucji jest fluxbox. Dystrybucję tę można nagrać na płytę CD/DVD, dyskietkę ZIP, pendrive’a i ustawić z nich bootowanie. Damn Small Linux w wersji embedded może też być uruchomiany w okienku Windows lub Linux. (Źródło: Wikipedia)

SLAX to jedna z dystrybucji Linuksa typu LiveCD. SLAX zbudowany jest w oparciu o Slackware – jednej z najstarszych dystrybucji Linuksa. Co ciekawe, tworzony jest w całości przez tylko jedną osobę – Czecha Tomasa Matejiceka. Głównym założeniem SLAX-a jest mobilność. Zajmuje on tylko ok. 180 MB, co sprawia, że z łatwością można go zmieścić na CD lub Pendrivie. W odróżnieniu od innych LiveCD, SLAX zbudowany jest z modułów, dzięki czemu działa szybciej (ładowane są tylko te moduły, które są w danej chwili potrzebne). W prosty sposób możemy modyfikować SLAX-a, usuwając niechciane moduły i dodając własne. Istnieje kilka wersji systemu zawierających różne środowiska graficzne i przeznaczonych do innych celów:

  • Standard Edition – wersja normalna z KDE (oraz Fluxboksem) oraz niezbędnymi programami (pakiet biurowy KOffice, Firefox, KMail itp.)
  • KillBill Edition – wersja standardowa rozszerzona o narzędzia pozwalające na uruchamianie aplikacji z MS Windows (m.in. Wine)
  • Popcorn Edition – wersja minimalistyczna z Xfce i zaledwie paroma niezbędnymi programami mieszcząca się na pendrive 128 MB
  • Server Edition – wersja zawierająca serwery: DNS, DHCP, HTTP, FTP, MySQL, SMTP, POP3, IMAP and SSH.
  • Frodo Edition – wersja “ascetyczna” – samo środowisko tekstowe

(Źródło: Wikipedia)

Osobiście na początku próbowałem zainstalować Damn Small Linuksa z racji tego, że jest naprawdę małą i funkcjonalną dystrybucją. Na początku musimy pobrać dsl-4.2.5-embedded.zip. Całą zawartość pliku kopiujemy na nasze urządzenie. Jeżeli pobierzemy obraz ISO będziemy musieli jego zawartość rozpakować jakąś aplikacją i skopiować jej zawartość na pendrive. W systemach Windows posłużą nam do tego programy takie jak WinISO, Total Commander, WinRAR. Pod Linuksem skorzystamy z gotowych programów dołączonych do systemu. Najpierw zamontujemy obraz ISO:

mount -o loop /home/paszczak000/dsl-4.2.5.iso /mnt/dsl

a następnie skopiujemy całą zawartość systemu na pendrive poniższym poleceniem. Opcje -rp zostały dodane po to aby zachować atrybuty zródłowe oraz kopiować z podkatalogami.

cp -rp /mnt/dsl* /mnt/pendrive

Teraz musimy skopiować zawartość katalogu boot do głównego katalogu napędu. Wydajemy polecenie:

cp -rp /mnt/pendrive/boot/* /mnt/pendrive

Kolejnym krokiem jest wgranie syslinuksa. Pobieramy najnowszą wersję ze strony kernel.org. Rozpakowujemy archiwum i w konsoli przechodzimy do odpowiedniego dla nas katalogu. Jeśli korzystamy z systemu Linux przechodzimy do katalogu unix. W przypadku systemów Windows korzystamy z programu umieszczonego w folderze win32. Wydajemy teraz polecenie odpowiednie dla naszego systemu:

Dla Linuksa:

./syslinux /dev/sda1

Dla Windowsa:

C:\syslinux.exe F:

Jako parametr podajemy ścieżkę do naszego pendriva. Teraz pozostało tylko zmienić nazwę pliku isolinux.cfg na syslinux.cfg. Wydajemy polecenie:

cp /mnt/pendrive/isolinux.cfg /mnt/pendrive/syslinux.cfg

Plik, który właśnie stworzyliśmy musimy lekko poprawić. Należy usunąć sciezki do katalogu boot. Czyli linie, w których występuje boot/jakis_plik kasujemy słowo boot/. To samo robimy w pliku splash.cfg (w przypadku np systemu SLAX) w pierwszej linijce. Teraz juz powinno wszystko działać.

Inne sposoby instalacji systemów na napędach pendrive można znaleźć na stronie pendrivelinux.com. System SLAX można zainstalować również na pendrivie z poziomu systemu Windows. Specjalnie do tego służy program MySLAX Creator.

  • KOmandos

    brakuje jeszcze paru edycji, jak ktoś zna jakoweś, to niech wrzuca, to mam nadzieję, że autor uzupełni opis.

    Moja propozycja to Puppy Linux http://www.puppylinux.org

  • Wiesz. Takich dystrybucji jest pełno, więc nie wiem czy jest sens opisywanie każdej z nich. Wybrałem te dwie moim zdaniem najpopularniejsze. Jeśli chodzi o inne ciekawe distra (mini i LiveCD) to tworzę o nich osobny artykuł ;-)

  • jasc

    Fani Linuxa zdają się nie dostrzegać tego, co może być w najbliższych latach jednym z jego największych atutów – MOBILNOŚĆ, czyli właśnie dystrybucje typu LiveCD, które można odpalać z płytki, pendrive'a albo coraz popularniejszych kart pamięci.

    Koszty nośników (ok. 20 zł za kartę 2GB, 30-parę za 4GB) pozwalają na swobodne używanie większych objętościowo, bardziej rozbudowanych i wygodniejszych dystrybucji.

    Możliwych zastosowań jest mnóstwo; gdziekolwiek jesteśmy, możemy do dowolnego komputera włożyć swój nośnik z kompletem potrzebnego softu, narzędzi i swoich plików.

    Choćby – na zawirusowanym kompie w kafejce odpalamy swój czysty i bezpieczny system, przeglądarkę, i spokojnie i bez obaw logujemy się na swoim koncie w banku…

  • gryt

    1. pendrive do obcegoo kompa to tylko z mechaniczną blokadą zapisu

    2. na penie zainstalowałem grub4dos i skopiowałem 8 różnych systemów (iso), mogę odpalić dowolny z nich

    3. może być problem z bootowaniem z pena (brak opcji w biosie kompa) – rozwiązanie: bootmanager plop na cd/fdd/hdd. Na hdd integruje się z bootowwniem windy (nie podmienia sektora startowego dysku twardego)

  • gryt

    do nagrywania linuxów live na usb służą programy specjalizowane:

    1- Universal linux on USB Installer

    2- unetbootin

    3- LinuxLive USB Creator

    istalacja widows z usb:

    WinToFlash

  • gryt

    jak ktoś nie lubi grub4dos (duży błąd) a chciałby odpalać kilka iso z usb niech skorzysta z programu MultiBootISO

  • jak chodzi o zmianę nazw z iso… na sys… to nie zawsze jest konieczne, to zależy tylko od danego pendrive. Nagrywając obraz.iso przez dd, to katalog jest iso…. i nie ma problemy z uruchomieniem distr. “Live”